Αρχική σελίδα - Νέα και εκδηλώσεις - Ομιλίες - Κείμενα - Forum

Αναλυτικό Πρόγραμμα Ομίλου Θεσσαλονίκης

 «Η θεωρητική προτρέχουσα σύλληψη της μελλοντικής κοινωνίας είναι απαραίτητη ώστε να φωτίζεται ο πρακτικός υπέρ της αγώνας. Έτσι ώστε ο αγώνας αυτός να  μην είναι τυφλός είτε σχεδόν τυφλός, αλλά συνειδητοποιημένος και εμπνευσμένος.» Β.Α.Βαζιούλιν
 

1η ενότητα

Το κοινωνικό ιδεώδες στην ιστορία της φιλοσοφίας

 

1ο θέμα: Το κοινωνικό ιδεώδες στην κλασική αρχαιότητα.

Η απλοϊκή διαλεκτική σκέψη. Η διάσταση μεταξύ υλισμού και ιδεαλισμού. Η γένεση της μεταφυσικής αντίληψης του κόσμου. Τα αδιέξοδα της φιλοσοφικής θεώρησης της προοπτικής.

 

2ο θέμα: Το ιδεώδες ως αποξενωμένη από τους ανθρώπους πραγματικότητα της τελειότητας. Η θρησκευτική μορφή συνείδησης. Θρησκεία και κοινωνική αλλοτρίωση.

Βιβλιογραφία

1.Ε.Ιλένκοφ, «Ποιος υπήρξε, λοιπόν, ο δημιουργός;», στο: Τεχνοκρατία και ανθρώπινα ιδεώδη στο σοσιαλισμό, εκδ.Οδυσσέας, Αθήνα 1976, σσ.36-46.

2.Π.Παυλίδης, «Τα τυπικά χαρακτηριστικά και οι αντιφάσεις του θρησκευτικού ιδεώδους», Ουτοπία, τεύχος 34, 1999.

 

3ο θέμα: Το κοινωνικό ιδεώδες της ανατέλλουσας αστικής εποχής.

Βιβλιογραφία

1.Ε.Ιλένκοφ, «Οι επίγειες περιπέτειες του ιδανικού», «Ιδανικό και ‘ανθρώπινη φύση’» στο: Τεχνοκρατία και ανθρώπινα ιδεώδη στο σοσιαλισμό, εκδ.Οδυσσέας, Αθήνα 1976, σσ.47-66.

2.Π.Παυλίδης, «Το Κοινωνικό Συμβόλαιο ως θεωρία του κοινωνικού γίγνεσθαι και ως ιδεώδες» Ουτοπία, τεύχος 41, 2000.

 

4ο θέμα: Το ιδεώδες ως αποκάλυψη του Λόγου στην ιστορία.

Η φιλοσοφία του Χέγκελ ως κορύφωση της αστικής φιλοσοφικής σκέψης.

Βιβλιογραφία

1.Ε.Ιλένκοφ, «Ιδανικό και λογική», στο: Τεχνοκρατία και ανθρώπινα ιδεώδη στο σοσιαλισμό, σσ.67-90.

2.Δ.Πατέλης, «Χέγκελ» στο: Φιλοσοφικό –Κοινωνιολογικό Λεξικό, τ.5, εκδ.Καπόπουλος, σσ.249-254.

 

5ο θέμα: Γερμανική κλασική φιλοσοφία και μαρξισμός

Βιβλιογραφία

Φ.Ένγκελς, Ο Λουδοβίκος Φόιερμπαχ και το τέλος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 1995.

 

 

2η ενότητα

Η μαρξιστική κοινωνική θεωρία.

 

1ο θέμα. Εισαγωγή στη μαρξιστική θεωρία.

Οι θεωρητικές καταβολές του μαρξισμού. Η μαρξιστική αντίληψη του κοινωνικού ιδεώδους.

Βιβλιογραφία

1.Β.Ι.Λένιν, «Οι τρεις πηγές και τα τρία συστατικά μέρη του μαρξισμού», Άπαντα, τ.23.

2.Ε.Ιλένκοφ, «Όχι το ιδανικό, αλλά η πραγματική κίνηση...», στο: Τεχνοκρατία και ανθρώπινα ιδεώδη στο σοσιαλισμό, εκδ.Οδυσσέας, Αθήνα 1976, σσ.91-116.

 

2ο θέμα: Η πρωταρχική εμφάνιση της υλιστικής και κομμουνιστικής θεώρησης της κοινωνίας από τον Κ.Μαρξ. Η πρωταρχική εμφάνιση της μαρξιστικής κριτικής της πολιτικής οικονομίας.

Βιβλιογραφία:

1.Κ.Μαρξ, «Συμβολή στο εβραϊκό ζήτημα», «Συμβολή στην κριτική της χεγκελιανής φιλοσοφίας του δικαίου. Εισαγωγή», στο: Κ.Μαρξ, Το εβραϊκό ζήτημα, εκδ.Οδυσσέας, Αθήνα 1999, σσ.61-141.

2.Κ.Μαρξ, «Αποξενωμένη εργασία», «Ατομική ιδιοκτησία και κομμουνισμός», στο: Κ.Μαρξ, Οικονομικά και φιλοσοφικά χειρόγραφα, εκδ.Γλάρος, Αθήνα 1975, σσ.90-106, 122-140.

 

3ο θέμα: Η υλιστική αντίληψη της ιστορίας.

Η υλιστική αντίληψη της σχέσης Είναι και Συνείδησης. Η θεωρία των κοινωνικο-οικονομικών σχηματισμών. Η μαρξιστική αντίληψη της ιστορικής προόδου.

Βιβλιογραφία:

1.Κ.Μαρξ, «Θέσεις για τον Φώυερμπαχ», στο: Κ.Μαρξ, Φ.Ένγκελς, Η Γερμανική Ιδεολογία, τ.1, εκδ. Gutenberg, σσ.45-48.

2.Κ.Μαρξ, Φ.Ένγκελς, Η Γερμανική Ιδεολογία, τ.1, εκδ. Gutenberg, σσ.53-128.

3.Κ.Μαρξ, Βασικές γραμμές της κριτικής της πολιτικής οικονομίας, Εισαγωγή, τόμος Α΄, εκδ.Στοχαστής, σσ.53-66.

 

4ο θέμα: Η μαρξιστική θεωρία του κομμουνισμού (μέρος 1ο)

Η κομμουνιστική κοινωνία.

Βιβλιογραφία:

1. Κ.Μαρξ, Βασικές γραμμές της κριτικής της πολιτικής οικονομίας, τόμος Β΄, εκδ.Στοχαστής, σσ.529-544.

2.Κ.Μαρξ, Κριτική του προγράμματος της Γκότα, εκδ.Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 1994.

 

4ο θέμα: Η μαρξιστική θεωρία του κομμουνισμού (μέρος 2ο)

Η μαρξιστική κριτική στον ουτοπικό σοσιαλισμό.

Βιβλιογραφία:

Φ.Ένγκελς, «Ο σοσιαλισμός», στο: Φ.Ένγκελς, Αντί -Ντίρινγκ, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, σσ. 403-492.

 

5ο θέμα: Το Κεφάλαιο - κορυφαίο έργο του κλασικού μαρξισμού (μέρος 1ο )

Το Κεφάλαιο ως η πλέον ώριμη βαθμίδα της οικονομικής και κοινωνικής θεωρίας του Κ.Μαρξ.

Βιβλιογραφία:

Κ.Μαρξ, «Το εμπόρευμα», «Οι μηχανές και η μεγάλη βιομηχανία», «Ο γενικός νόμος της κεφαλαιοκρατικής συσσώρευσης», στο: Κ.Μαρξ, Το Κεφάλαιο, τ.1, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, σσ. 49-97, 386-409, 634-671.

 

5ο θέμα: Το Κεφάλαιο - κορυφαίο έργο του κλασικού μαρξισμού (μέρος 2ο)

Η μέθοδος του Κεφαλαίου. Η έναρξη νέας εποχής στην επιστήμη και την ανθρώπινη σκέψη, εν γένει.

Βιβλιογραφία:

1.Κ.Μαρξ, «Πρόλογος στην πρώτη έκδοση», «Επίλογος στη δεύτερη έκδοση», στο: Κ.Μαρξ, Το Κεφάλαιο, τ.1, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, σσ.11-17, 18-26.

2.Κ.Μαρξ, «Η μέθοδος της πολιτικής οικονομίας», στο: Κ.Μαρξ, Βασικές γραμμές της κριτικής της πολιτικής οικονομίας, , τόμος Α΄, εκδ.Στοχαστής, σσ.66-74.

3.Β.Α.Βαζιούλιν, «Η μεθοδολογία διερεύνησης της ανάπτυξης της κοινωνίας ως ‘οργανικού όλου’», στο: Β.Α.Βαζιούλιν, Η λογική της ιστορίας, μτφρ.Δ.Πατέλης, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2004, σσ.75-97.

4.Β.Α.Βαζιούλιν, «Η μεθοδολογία της έρευνας της κοινωνικής ανάπτυξης», στο: Β.Α.Βαζιούλιν, Η διαλεκτική του ιστορικού προτσές και η μεθοδολογία της έρευνάς του, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, σσ.15-35.

 

 

3η ενότητα

Το θεωρητικό εγχείρημα της «λογικήσ της ιστορίας»:

Η θεωρητικη άρση του κλασικού μαρξισμού. Η θεώρηση της ιστορίας υπο το πρισμα του κομμουνισμού.

 

1ο θέμα: Η δομή της κοινωνίας ως οργανικής ολότητας. Εισαγωγή.

Βιβλιογραφία:

Β.Α.Βαζιούλιν, «Η κοινωνία σαν ‘οργανικό όλο’», στο: Β.Α.Βαζιούλιν, Η διαλεκτική του ιστορικού προτσές και η μεθοδολογία της έρευνάς του, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, σσ.36-53.

 

2ο θέμα: Η βιολογική αλληλεπίδραση των ανθρώπων μεταξύ τους και με τη φύση.

Βιβλιογραφία:

Β.Α.Βαζιούλιν, «Η απλούστατη σχέση της κοινωνίας ως διαδικασία», στο: Β.Α.Βαζιούλιν, Η λογική της ιστορίας, μτφρ.Δ.Πατέλης, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2004, σσ.101-129.

 

3ο θέμα: Η εργασία ως ουσία της κοινωνικής ολότητας.

Εργασία και παραγωγή ως διαδικασία ανταλλαγής ύλης μεταξύ ανθρώπου και φύσης.

Σχέσεις παραγωγής.

Βιβλιογραφία:

Β.Α.Βαζιούλιν, «Η ουσία της κοινωνίας», στο: Β.Α.Βαζιούλιν, Η λογική της ιστορίας, μτφρ.Δ.Πατέλης, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2004, σσ.147-228.

 

4ο θέμα: Η κοινωνική συνείδηση και οι μορφές της. Το εποικοδόμημα. Οι άνθρωποι ως προσωπικότητες.

Βιβλιογραφία:

Β.Α.Βαζιούλιν, «Φαινόμενο και πραγματικότητα της ανθρώπινης κοινωνίας», στο: Β.Α.Βαζιούλιν, Η λογική της ιστορίας, σσ.229-293.

 

5ο θέμα: Η ιστορική ανάπτυξη της κοινωνίας ως διαδικασία ωρίμανσης της κοινωνικής ολότητας. Ο κομμουνισμός ως ώριμη ανθρώπινη κοινωνία.

Βιβλιογραφία:

1.Β.Α.Βαζιούλιν, «Η διαδικασία της ιστορικής ανάπτυξης της κοινωνίας», στο: Β.Α.Βαζιούλιν, Η διαλεκτική του ιστορικού προτσές και η μεθοδολογία της έρευνάς του, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, σσ.54—69.

2. Β.Α.Βαζιούλιν, «Η λογική της ιστορίας και οι προοπτικές της ανθρωπότητας», Ουτοπία, τεύχος 39, 2000, σσ.19-30.

3.Β.Α.Βαζιούλιν, «Η διαδικασία της ιστορικής ανάπτυξης της κοινωνίας», «Η ωριμότητα της ανθρώπινης κοινωνίας. Ο κομμουνισμός», στο: Β.Α.Βαζιούλιν, Η λογική της ιστορίας, σσ.297-300, 395—422.

 

6ο θέμα: Λογική της ιστορίας και κλασικός μαρξισμός.

Ζητήματα διαλεκτικής ανάπτυξης της κοινωνικής θεωρίας.

Βιβλιογραφία:

1.Β.Α.Βαζιούλιν, «Επίλογος», στο: Β.Α.Βαζιούλιν, Η λογική της ιστορίας, μτφρ.Δ.Πατέλης, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2004, σσ.423-128.

2.Δ.Πατέλης, «Αντί προλόγου», στο: Β.Α.Βαζιούλιν, Η λογική της ιστορίας, μτφρ.Δ.Πατέλης, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2004, σσ.9-64.

 

4η ενότητα

Η επαναστατική θεωρία στον 20ο αιώνα. Θεωρητικά προβλήματα των πρώτων σοσιαλιστικών εγχειρημάτων.

 

1ο θέμα: Η συμβολή του Β.Ι.Λένιν στην ανάπτυξη του μαρξισμού (1ο μέρος)

Η αντίληψη του Λένιν για την επαναστατική συνείδηση, το επαναστατικό κόμμα και το σοσιαλιστικό κράτος.

Βιβλιογραφία:

Β.Ι.Λένιν, Τι να κάνουμε.

Β.Ι.Λένιν, Κράτος και επανάσταση.

 

1ο θέμα: Η συμβολή του Β.Ι.Λένιν στην ανάπτυξη του μαρξισμού (2ο μέρος)

Η θεωρία του Λένιν για τον ιμπεριαλισμό.

Βιβλιογραφία:

Β.Ι.Λένιν, Ο ιμπεριαλισμός –ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού.

 

2ο θέμα: Η τροτσκιστική αντίληψη της κοινωνικής φύσης του σοβιετικού καθεστώτος.

Το ζήτημα της γραφειοκρατίας στο σοσιαλισμό.

Βιβλιογραφία:

Λ.Τρότσκι, Η προδομένη επανάσταση.

Π.Παυλίδης, «Το πρόταγμα της κοινωνικής χειραφέτησης και η αμφισβήτηση του κράτους», Ουτοπία, τεύχος 67, 2005.

 

3ο θέμα: Η θεωρία του Στάλιν για τις οικονομικές σχέσεις της ΕΣΣΔ

Το ζήτημα των εμπορευματικών σχέσεων στο σοσιαλισμό.

Βιβλιογραφία:

Ι.Β.Στάλιν, Οικονομικά προβλήματα του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ.